تبلیغات
جرعه نور

جرعه نور
 
قالب وبلاگ
نویسندگان
نظر سنجی
وبلاگ از نظر شما چگونه است؟






تاریخچه و زمینه های شكل گیری
در شماره گذشته، به بررسی نقش تكنوكرات های مسلمان، به عنوان اولین زمینه شكل گیری حزب كارگزاران سازندگی پرداختیم؛ اینك به واكاوی دوران سازندگی و تأثیر آن در تشكیل این حزب می پردازیم.
2- دوران سازندگی و شكل گیری حزب
با پایان هشت سال دفاع مقدس، كشور در فضای جدیدی از تحولات اجتماعی، سیاسی و به خصوص اقتصادی قرار گرفت. با توجه به ویرانی های ناشی از جنگ، كانون توجهات حول محور توسعه و بازسازی اقتصادی كشور قرار داشت. در این زمان اقتصاد دولت مدارانه و رادیكال جای خود را به اقتصاد آزاد مبتنی بر بازار داد. برای نهادینه كردن چنین توسعه ای كارهایی می بایست انجام گیرد كه عبارت بودند از:
- ارائه برنامه های قانونی جهت امر بازسازی كه در این راستا برنامه توسعه پنج ساله كشور در مجلس شورای اسلامی تصویب شد.
- آماده كردن فضای عمومی كشور و افكار عمومی برای پذیرش فرایند و تحولات جدید.
- تأمین اعتبارات مالی و هزینه ها كه درآمدهای نفتی بیشترین حجم این اعتبارات را پوشش می دادند.
- ورود افراد متخصص متناسب با سیستم برنامه.
- اتخاذ دپیلماسی مورد نیاز برای چنین حركتی كه در این جهت تنش زدایی به عنوان یك ابزار مورد توجه دولتمردان قرار گرفت.
در مرحله عملی شدن برنامه ها افراد تحصیلكرده و عمدتاً تكنوكرات (فن سالار) كه برخی از آنها در اروپا و آمریكا تحصیل كرده بودند، وارد میدان شدند. در این مقطع به دلیل كمبود امكانات مختلف اعم از مادی، نیروی انسانی و امكانات اجتماعی مشكلاتی نیز در امر توسعه به وجود آمد كه می توان به عدم تعریف همه جانبه از توسعه اقتصادی كه باعث بروز ناهماهنگی هایی در تعامل با حوزه های فرهنگی و سیاسی شده بود اشاره كرد. همین امر موجب برخی بی نظمی ها در مسائل مالی، عدم به كارگیری تمام نیروها و امكانات در حوزه اقتصاد، تعارضات و ناهنجاری هایی در حوزه فرهنگ و تعارض و كشمكش بین گروه های سیاسی در حوزه سیاست شد.
علاوه بر تلاش در صحنه داخلی برای جذب سرمایه ها، سیاست خارجی نیز در جهت تشنج زدایی و استفاده از ظرفیت های بین المللی تلاش زیادی را انجام داد. جذب سرمایه های خارجی و ایرانیان خارج از كشور سرلوحه این تلاش قرار گرفت. البته ورود این سرمایه ها تبعات اقتصادی، اجتماعی و به خصوص فرهنگی خاص خود را داشت كه بعضاً موجب تعارضاتی در تئوری و عمل می شد زیرا صاحبان این سرمایه ها مطالباتی داشتند كه با برخی از آرمان های انقلاب اسلامی در تعارض بود. در آن زمان برخی از مسئولان اقتصادی دولت سفرهایی را به خارج از كشور به خصوص آمریكا داشتند و در جمع ایرانیان صاحب سرمایه شركت كرده و از آنها جهت سرمایه گذاری در ایران دعوت به عمل آوردند. اولین سوال مطرح شده از سوی خارج نشینان این بود كه آیا همان نظام و وضعیت گذشته ادامه خواهد داشت؟ در این راستا عده ای اعتقاد داشتند كه جهت رشد اقتصادی تأمین منابع مالی برنامه از این طریق ضروری است و باید فضای مورد نظر آنها را برای ورود سرمایه آماده كنیم و لذا تحركاتی نیز جهت حساسیت زدایی به خصوص در عرصه فرهنگ انجام شد.

به هر حال برداشت های متفاوت از برنامه توسعه باعث تعاریف مختلفی به نحو سلبی و یا ایجابی در سطح جامعه و گروه ها شده بود كه بعضاً تعارضات و كشمكش هایی را در پی داشت. از مجموع مباحثات آن زمان بحث عدالت اجتماعی نیز مورد توجه و كانون تعارضات گروه ها و شخصیت های مختلف بود؛ اعضای تكنوكرات كابینه آقای هاشمی رفسنجانی بر توسعه شتابان تأكید داشتند و عدالت اجتماعی را در گرو توسعه بلندمدت می دانستند.
در مقابل این نظریه (كه مبتنی بر نسخه های لیبرال توسعه بود) جامعه روحانیت و گروه های همسو معتقد بودند كه شتاب توسعه نباید به گونه ای باشد كه طبقات متوسط و پایین جامعه در تنگنا و مشقت قرار گیرند و آنچه كه مقدم است عدالت اجتماعی می باشد نه توسعه.
با گذشت زمان اختلافات بین مجلس و بعضی از اعضای كابینه و برنامه های آنان افزایش می یافت. سیدحسین مرعشی در این مورد مدعی است:
«....مجلس چهارم فشارهایی را به دولت برای تغییر سرعت سازندگی و توسعه كشور و فشار در بخش های فرهنگی به منظور محدود كردن فضای فرهنگی كشور وارد ساخت و در مجموع انحرافی در برنامه اصلاحات آقای هاشمی رفسنجانی به وجود آوردند.»
اما در مقابل آنچه كه در محافل رقیب و صحن مجلس مطرح می شد كم كردن فشار بر طبقات محروم، عدالت اجتماعی و مباحث فرهنگی بود كه در این زمینه اصلاحات جزئی نیز در برنامه ها به وجود آمد.
مجموع مشكلات و تعارضات به وجود آمده در اجرای برنامه توسعه به خصوص در ارتباط با«سیاست تعدیل» اقتصادی دولت، از دید مدیران تكنوكرات دولت زنگ خطری محسوب می شد كه كند شدن سرعت سازندگی به ویژه آزادسازی قیمت ها و خصوصی سازی را در پی داشت. برای پیشگیری از این امر طبعاً انتخابات مجلس پنجم و تصاحب كرسی های آن می توانست بسیار مهم باشد. لذا جمعی از عناصر دولتی و اعضای كابینه تصمیم گرفتند به صورت سازمان یافته وارد عرصه انتخابات شوند. به این منظور گروه جدیدی را پایه گذاری نمودند كه بعدها به نام كارگزاران سازندگی معروف شد.
اما دغدغه سازندگی تنها نمی توانست علت العلل شكل گیری كارگزاران باشد، بلكه رویكرد كلی آنها به امر توسعه مبتنی بر گرایش لیبرالی به خصوص در حوزه اقتصاد به صورت طبیعی گسست نظری و عملی بین این عده و جریان اصلی انقلاب را دیر یا زود موجب می شد.
این جمع نوظهور به علت فقدان مولفه های لازم جهت دوام و بقا، مجبور بود به دنبال تكیه گاهی مطمئن از جنس خود باشد. از این رو به سراغ آقای هاشمی رفسنجانی رفتند. به روایت آقای هاشمی ابتدائاً این موضوع در جلسه شورای مركزی جامعه روحانیت توسط ایشان مطرح گردید كه عده ای از آنها را در لیست انتخاباتی جامعه روحانیت بگنجانند. در آن جلسه پیرامون این موضوع بحث و تبادل نظر شد و آنان پذیرفتند كه تعدادی از نیروهای جناح های دیگر را كه مدنظر بودند در لیست خود بگنجانند. كارگزاران هم به این ترتیب قانع شدند گرچه تعداد مورد نظر آنها یك سوم بود كه تنها پنج نفر تصویب شد.اما چند روز بعد با مخالفت گروه های همسو و با این استدلال كه ما در تهران رأی ثابتی داریم این مصوبه لغو شد. بعد از به نتیجه نرسیدن رایزنی های مختلف نهایتاً در 27 دی ماه 1374 ده نفر از وزرا، پنج تن از معاونان رئیس جمهور و شهردار تهران طی بیانیه ای تولد گروه «خدمتگزاران سازندگی» را اعلام نمودند.
با مشخص شدن نام بنیانگذاران این گروه كه نام تعدادی از وزرا هم در بین آنها بود، شائبه دخالت قوه مجریه در قوه مقننه و عدم رعایت اصل تفكیك قوا به خصوص از سوی رقبای سیاسی كارگزاران بالا گرفت. استدلال آنها این بود كه اگر دولتیان در انتخابات به این طریق مداخله نمایند طبیعتاً از نفوذ خود در دستگاه های اجرایی با آن امكانات وسیع به خصوص در استانداری ها و فرمانداری ها استفاده می كنند و مجلسی كه از این طریق انتخاب شود به سوی فرمایشی شدن پیش خواهد رفت. با مخالفت شدید گروه های رقیب، نهایتاً با نظر مقام معظم رهبری وزرا از لیست موسسان این گروه خارج شدند.
خدمتگزاران سازندگی كه نام وزرا از لیست موسسان آن كنار گذاشته شده بود با شعار «عزت اسلامی»، «تداوم سازندگی» و «آبادانی ایران» تبلیغات انتخاباتی خود را آغاز نمود و در جریان انتخابات با معرفی برخی كاندیداهای شاخص و ائتلاف با بعضی گروه های دیگر و تكیه بر نام آقای هاشمی رفسنجانی به رقابت با كاندیداهای جامعه روحانیت و گروه های همسو پرداخت.
انتخابات مجلس پنجم در اسفند ماه 1374 برگزار گردید كه حكایت از نكات زیر می كرد:
- مجلس پنجم (بر خلاف مجلس سوم و چهارم) از انحصار یك گروه خاص خارج شد.
- گروه كارگزاران و مجموع گروه های خط امام به فراكسیون اقلیت تأثیرگذار دست یافتند.
- فراكسیون گسترده ای از كسانی كه در مسائل سیاسی به صورت میانه عمل می كردند و بر حسب شرایط به سمت یكی از جریانات اصلی تمایل پیدا می كردند، شكل گرفت.
- بازگشت نیروهای سیاسی طیف به اصطلاح چپ به صحنه سیاسی كشور كه از زمان شروع مجلس چهارم تا مجلس پنجم به انزوا رفته بودند.
حاصل آنكه در زمان تكوین و تأسیس «كارگزاران سازندگی» قوی ترین جریان مطلوب كشور كه فرآیند كلی جامعه را مشخص می كرد امر توسعه و سازندگی بود و تعارضات در این زمینه دسته بندی های جدیدی را نیز موجب شد كه یكی از این دسته بندی ها به عناصرتكنوكرات دولت برمی گشت كه به نحوی نگران ادامه سازندگی و یا موقعیت خویش بودند. نگرش ها در این باره متفاوت و گاه متضاد بود. از این رو گروه های سیاسی فعال به دو دسته مخالف و موافق تقسیم بندی می شدند كه می توان به نقطه نظرات آنها این چنین اشاره كرد:
الف - دیدگاه موافقان
- توسعه باید ادامه پیدا كند و در این راه تلاش بیشتری باید صورت بگیرد.
- سوق پیدا كردن جامعه به سوی انسداد سیاسی و وجود نوعی رخوت و سكون در این عرصه.
- تأكید بر توسعه شتابان كشور و اینكه عدالت اجتماعی در گرو اجرای برنامه های بلندمدتی است كه هرچند در كوتاه مدت باعث فشار بر طبقات پائین جامعه می شد ولی ساخته شدن زیربناهای كشور، اشتغال و افزایش تولیدملی را به همراه خواهد داشت و نهایتاً به عدالت اجتماعی ختم خواهد شد.
ب - دیدگاه رقبای سیاسی
- بیم از دست رفتن موقعیت سیاسی و اجتماعی از سوی كارگزاران بعد از اتمام دوره ریاست جمهوری آقای هاشمی رفسنجانی از انگیزه های اصلی شكل گیری این گروه بود.
- نفی انسداد سیاسی: در آن زمان كارگزاران اعتقاد داشتند كه جامعه روحانیت و گروه های همسو نوعی انسداد سیاسی را در جامعه به وجود آورده بودند. اما در مقابل مهندس باهنر این گونه توضیح می دهد:
«انسداد سیاسی باید تعریف شود... اگر بحث انسداد سیاسی مثلاً فرض كنیم مسامحه در تشكیل شوراهای شهر، در تشكیل احزاب یا قدرت نگرفتن احزاب و مشاركت مردمی است، كارگزاران هشت سال همه كاره دولت آقای هاشمی بودند. اگر ادعا كنند كه ما مثلاً لوایحی را آوردیم برای توسعه سیاسی اما مجلس رد كرده، بگویند كدام قانون را آوردند برای باز كردن فضای سیاسی كشور و مجلس مخالفت كرد.»
- عدالت اجتماعی: از دید مخالفان، شتاب توسعه نباید به گونه ای باشد كه طبقات متوسط و پایین جامعه در تنگنا و مشقت قرار گیرند و آنچه كه مقدم است، عدالت اجتماعی می باشد و نه توسعه.


برگرفته از هفته نامه صبح صادق شماره 454




طبقه بندی: احزاب سیاسی ایران،
[ شنبه بیست و ششم تیرماه سال 1389 ] [ 18:40 ] [ جرعه نور ]
.: Weblog Themes By Iran Skin :.

درباره وبلاگ

درود خدا ر روان پاک رهبر کبیر انقلاب اسلام حضرت امام خمینی ره و سلام برارواح مطهر شهدای اسلام علی الخصوص شهدای هشت سال دفاع مقدس


امسال براى اینكه ما بتوانیم آنچه را كه در این دعاى شریف به ما تعلیم داده شده است و وظیفه‌ ماست، انجام بدهیم، براى اینكه بتوانیم بر طبق اقتضائات كشور و ظرفیت هاى كشور حركت كنیم، احتیاج داریم به اینكه همت خودمان را چند برابر كنیم؛ كار را متراكم‌تر و پرتلاش‌تر كنیم. من امسال را به عنوان سال «همت مضاعف و كار مضاعف» نامگذارى می‌كنم. >> مقام معظم رهبری

فرمود ولی همت خود افزون کن
با کار مضاعف به ره حق خو کن
خواهی که سفید روی شوی نزد خدا
با کوشش خود مکر عدو خنثی کن

ما پیام عید رهبر را چو مصحف میکنیم
مثل دستورالعمل همواره مصرف میکنیم
کوری چشم دشمنان اسلام و قرآن
چشم آقا کار و همت را مضاعف میکنیم

---------------------------------
جرعه نور سعی داشته سایت های مناسب را معرفی نماید.«پیوند به سایت ها به مفهوم تایید محتوای این سایت ها توسط جرعه نور نمی باشد».

آمار سایت
بازدیدهای امروز : نفر
بازدیدهای دیروز : نفر
كل بازدیدها : نفر
بازدید این ماه : نفر
بازدید ماه قبل : نفر
تعداد نویسندگان : عدد
كل مطالب : عدد
آخرین بروز رسانی :

page rank google پیج رانك گوگل این وب

ارتباط با مدیر وبلاگ

با کلیک روی بالن فوق شما میتونید بطور مستقیم با مدیر وبلاگ چت کنید اگر آنلاین بوده باشد
************** ************** *

**************** ****************************