تبلیغات
جرعه نور

جرعه نور
 
قالب وبلاگ
نویسندگان
نظر سنجی
وبلاگ از نظر شما چگونه است؟






حزب دولت ساخت
آشنایی با حزب كارگزاران سازندگی - 1

 

عبدالله شمسى

بی شك دهه هفتاد را باید دهه غلیان دغدغه توسعه كشور نامید؛ دوره ای كه با پایان یافتن جنگ هشت ساله تحمیلی آغاز گردید و خود شروعی بر یكسری تحولات عمده در عرصه های مختلف بود. در این مقطع زمانی حرف از توسعه بود، روندی كه در كوتاه مدت می بایست خرابی های ناشی از جنگ و نیازهای اساسی و اولیه جامعه را مرتفع سازد و در بلند مدت كشور را به سوی توسعه، آبادانی و تشكیل تمدن اسلامی سوق دهد. در این راستا تغییراتی در برخی ساختارهای جامعه به وجود آمد و الگوهای رادیكال و دولت مدارانه اقتصادی جای خود را به الگوی اقتصادی مطابق با سرمایه داری داد. روح غالب بر آن «عمل گرایی» یا پراگماتیسم(1) و مجریان آن تكنوكرات هایی بودند كه در زمینه های اجرایی و اقتصادی و تحصیلات، پیشینه ای مطابق با الگوی اتخاذ شده داشتند.
در طول اجرای برنامه های توسعه طی سال های مورد نظر، مشكلاتی در عرصه های مختلف پدید آمد كه باعث بروز گسست هایی در ابعاد اجتماعی، سیاسی و اقتصادی شد. در عكس العمل به این گسست ها، اعتراضات، گرایش ها و گروه های جدیدی پدید آمدند كه خود حكایت از توسعه ناموزون داشت.
تكنوكرات ها كه در این دوره به نیروی اجتماعی مشخص و متمایز و تأثیرگذار بر ساخت اقتصادی و سیاسی دولت تبدیل شده بودند اقدام به سازماندهی خود در قالب حزب و گروهی كردند كه به نام «كارگزاران سازندگی» معروف شدند كه بی شك نقش آنها در پیشبرد و عدم پیشبرد راهبرد توسعه كشور و شكل گیری جریان اصلاحات و تحولات سیاسی ، اقتصادی ، اجتماعی و فرهنگی دو دهه اخیر انكارناپذیر است. از این رو ، چند شماره از ستون «احزاب سیاسی ایران» را به بررسی نقش این حزب در دو دهه اخیر- هرچند به صورت مجمل- اختصاص خواهیم داد.

شناسنامه حزب
1- عنوان دقیق و رسمی ؛ به استناد مجوز كمیسیون ماده 10 احزاب عنوان دقیق و رسمی این تشكل «حزب كارگزاران سازندگی ایران» می باشد كه پس ازحدود چهار سال فعالیت سیاسی، در تاریخ بیست و پنجم مردادماه هزار و سیصد و هفتاد و هشت (25/5/1378) از وزارت كشور پروانه تأسیس دریافت نمود و تا كنون با همین نام و عنوان به فعالیت خود ادامه داده است.
2- دبیركل؛ «غلامحسین كرباسچی» شهردار اسبق تهران، دبیر كل حزب كارگزاران سازندگی می باشد كه در خرداد ماه سال 1377 قبل از شروع محاكمات وی، به این سمت برگزیده شد. البته در محافل آن زمان از كرباسچی به عنوان بنیانگذار اصلی حزب كارگزاران نام برده می شد.
3- اعضای هیئت موسس و اولین شورای مركزی؛ هیئت موسس و اولین شورای مركزی حزب كارگزاران شامل افراد زیر می باشد:
محمدعلی نجفی ، غلامحسین كرباسچی ، محمد هاشمی ، دكتر سیدمحسن نوربخش ، دكتر سیدعطاءالله مهاجرانی ، فائزه هاشمی بهرمانی ، سید حسین مرعشی ، دكتر رضا امراللهی ، مهندس سیدمصطفی هاشمی طباء ، مهندس علی هاشمی بهرمانی ، مهندس محسن هاشمی ، مهندس اسحاق جهانگیری ، غلامرضا فروزش ، دكتر رضا ملك زاده ، مهندس محمد عطریانفر ، مهندس هدایت الله آقایی ، دكتر علی حسین مصلحی ، مهندس سیدحسین هاشمی، دكتر اسماعیل جبارزاده ، دكتر عبدالناصر همتی ، مهندس یدالله طاهرنژاد.

طیف و جناح سیاسی

حزب كارگزاران در زمره احزاب جدید می باشد كه از پیوستن افرادی از دو جناح اصلی كشور شكل گرفته است. در واقع اعضای حزب كسانی بودند كه ذیل جریان اسلامی منبعث از حركت انقلاب اسلامی اعم از به اصطلاح چپ و راست اسلامی فعالیت می كردند و بعد از پایان جنگ تحمیلی و ناكارآمدی ایده های اقتصادی چپ گرایانه و همچنین فروپاشی نظام سوسیالیستی در قالب مدیران تكنوكرات شكل گرفتند و ابتدا به اسامی مختلفی از جمله «راست مدرن»، «جناح میانه»، «گروه 6»، «فن سالاران»، «تكنوكرات ها» ملقب گردیدند و در حال حاضر نیز ذیل جناح اصلاح طلب با نوعی گرایش التقاطی تعریف می گردد.

نشریات وابسته

نشریات فراوانی از ابتدای تأسیس تاكنون به صورت رسمی و غیر رسمی با حزب كارگزاران مرتبط بوده اند كه تعدادی از آنها عبارتند از:
1- «هفته نامه بهمن» (ارگان رسمی در ابتدای تأسیس) به مدیر مسئولی مهاجرانی.
2- روزنامه كارگزاران (ارگان رسمی حزب كه توقیف شده است).
3- روزنامه «میهن» به مدیر مسئولی غلامحسین كرباسچی دبیركل حزب.
4- روزنامه «زن» به مدیر مسئولی فائزه هاشمی.
5- مجله «روز هفتم».
6- روزنامه «آزاد».
7- روزنامه شرق به مدیر مسئولی محمد عطریانفر.
8- دو هفته نامه شهروند امروز به سردبیری محمد قوچانی
به موارد فوق روزنامه «ایران» و «همشهری» در دوران سازندگی را می توان اضافه نمود.

تاریخچه و زمینه های تشكیل

1-تكنوكرات های مسلمان(2)
در ایران متأثر از پیشرفت صنعتی غرب با ورود اولین تحصیل كرده های مدرسه دارالفنون و تحصیل كردگان فرنگ رفته به كشور ، اولین هسته تكنوكرات ها شكل گرفت. ولی نكته قابل توجه این است كه از بدو شكل گیری با وجود تأثیرگذاری در تحولات مختلف، تكنوكرات ها فاقد فلسفه سیاسی، اجتماعی و اقتصادی مناسب جهت تأثیرگذاری و یا حضور موثر در قدرت و مدیریت كلان جامعه بوده اند. هر چند در بعضی مواقع به یك انسجام نسبی رسیده اند اما در اكثر مقاطع یك مجموعه وسیع و پراكنده ای را تشكیل می دادند كه خالی از فلسفه سیاسی، اجتماعی و اقتصادی بوده است. بدین معنی كه تكنوكرات ها وظایف تخصصی خود را انجام می دادند و ابزار كارآمدی در دست دولت ها و گروههای حاكم بودند ولی ایده خاصی برای در دست گرفتن قدرت نداشتند، اما این بدان معنی نیست كه هیچگاه دارای تشكل و حزب سیاسی نبوده اند، بلكه به دلایلی در تلفیق اهداف كلی جامعه با تكنوكراسی دچار مشكل شده اند. از جمله مقاطعی كه تكنوكرات ها بیش از سایر مواقع به انسجامی بهتر دست یافتند دوران سازندگی بود كه نهایتاً به شكل گیری «حزب كارگزاران سازندگی» انجامید و به عنوان نماینده بخشی از تكنوكرات ها مطرح گردید كه بیش از پیشینیان به انسجام در ابعاد سیاسی، اجتماعی و اقتصادی می اندیشید و در پی دستیابی به مدیریت كلان جامعه بود.
مناسبات سیاسی، اقتصادی و اجتماعی ایران بعد از انقلاب و به خصوص پس از پایان هشت سال دفاع مقدس دگرگونی های عمده ای را پشت سر گذاشت. در این برهه نیاز به توسعه به شدت احساس می شد، لذا با اقداماتی از قبیل تغییر قانون اساسی، ارائه برنامه پنج ساله توسعه و انتخاب آقای هاشمی رفسنجانی به عنوان رئیس جمهور مسیر برای تحقق چنین امر مهمی آماده شد.
در این راستا اقتصاد بازار جایگزین الگوهای قبلی گردید. هدف از این سیاست ها بازسازی اقتصادی و همگرایی بیشتر با جهان خارج و همچنین خصوصی سازی بود.
جریان سازندگی كشور عناصر و افراد متناسب با الگوهای اتخاذ شده را می طلبید و چگونگی انتخاب كابینه آقای هاشمی رفسنجانی نیز دلالت بر تمایل زیاد دولت به عناصر تكنوكرات داشت. در این دوره تكنوكرات ها با تصدی اكثر پست های اقتصادی دولت، عرصه و مجالی جهت اظهار وجود مستقلانه پیدا كردند، زیرا تا قبل از آن تكنوكرات ها در سایه جناح های سیاسی عمل می نمودند.
با این وصف تكنوكرات های دولتی كه بعدها «حزب كارگزاران سازندگی» را شكل دادند سعی در تعریفی جدید از تكنوكراسی داشتند كه بتواند تا حدودی نكات منفی آن را كه تخصص و تعهد را رویاروی هم قرار می داد و جلوه گر تقابل مدیریت فقهی و مدیریت علمی بود، پوشش دهند. ولی تناقض ذاتی تكنوكراسی با رویكرد اسلامی و همچنین عدم توانایی نظری این جریان مانع از این تعریف جدید می شد. با این وجود سران گروه فوق تعاریفی را از تكنوكراسی ارائه دادند كه با تعریف نوع غربی آن چندان تفاوتی نداشت. «مهاجرانی» در این باره چنین اظهار می دارد:
«واژه تكنوكرات به مبانی اعتقادی گفته می شود كه حاكمیت خود را از فن می گیرند. ما می خواهیم واحد صنعتی را اداره كنیم، از بهترین متخصص استفاده می كنیم و كسانی كه مبانی حكومت خود را از دین می گیرند بدان معنا نیست كه به دنبال فن نیستند، بلكه واقعیت آن فقط اولویت گذاری فن بر دین است و نه چیز دیگر.»
واژه جدیدی كه به تكنوكرات اضافه شد واژه «مسلمان» بود كه نشان دهنده سعی واضعان آن برای جدا نشان دادن خود از تكنوكرات های كلاسیك بود تا جایی كه «سید حسین مرعشی» می گوید: «كارگزاران یك جریان تكنوكرات مسلمان است كه تكنوكراتی جزء ذات كارگزاران است و كسی قبل از ما آن را طرح نكرده بود.»
كارگزاران با طرح و توجیه چنین موضوعاتی سعی می كردند كه ضمن ابراز تعلق خاطر خود به اسلام و نظام، از حساسیت جناح های سیاسی و فكری كه این نوع گرایش را لیبرالی می خواندند، بكاهند.
در عین حال دیدگاه تكنوكرات ها یكی از غربی ترین شیوه های تفكر و عمل است و مشكل اساسی كه كارگزاران سازندگی با آن مواجه بودند چگونگی تلفیق ارزش ها و مقتضیات جامعه با وظایف تخصصی شان بود.
به هر حال كارگزاران سازندگی به عنوان تشكلی تكنوكرات به طور عام همان خصیصه های «فن سالاران» دیگر كشورها را دارا بودند با این تفاوت كه بر خلاف همفكران خود در غرب، فاقد انسجام لازم در تئوری های مشترك و جمعی اند.(3)
خصوصیات مشتركی كه كارگزاران را با تكنوكراسی از نوع غربی پیوند می زد عبارت بودند از: توجه به مدل های توسعه سرمایه داری، عمل گرایی، فقدان همه جانبه نگری در حوزه های مختلف، ضعف برنامه ریزی برای آینده بخش ها، عدم توجه آنی به عدالت اجتماعی، مسائل انسانی، فقر و...
ــــــــــــــــــــــ

پانوشت:

1- پراگماتیسم به آنچه كه نتیجه بخش و مصلحت آمیز است می اندیشد و به دنبال مصلحت عملی است و پیوندی عمیق با ماتریالیسم(مادی گرایی) دارد. در پراگماتیسم از جنبه های نظری محض كه فایده عملی ندارد و نیز از علوم نظری كه آثار و نتایج ملموس و عینی و قابل اجرا نداشته باشد، پرهیز می شود. در این نگرش، كار و عمل اگر نتیجه بخش باشد، اگر كوشش علمی، اقتصادی، سیاسی و فرهنگی سودی در پی داشته باشد درخور پیگیری و تعقیب است. پراگماتیسم در غرب علاوه بر جنبه های مادی و عینی حیات اجتماعی به ویژه در آمریكا در عقاید سیاسی مردمان آثار غیر قابل انكار داشته است.
2- تكنوكرات ها كه معادل فارسی آن «فن سالاران» می باشد به نحو فزاینده ای در جوامع صنعتی بعد از جنگ جهانی دوم قدرت را به دست گرفتند و با اعمال سلطه بر وسایل اداره جامعه به عنوان «الیت مسلط» شناخته می شوند. «آلوین تافلر» در كتاب جابه جایی قدرت، استدلال نموده است كه در جوامع فرا صنعتی منابع قدرت سیاسی دچار دگرگونی كیفی گردیده به نحوی كه مالكیت و دیگر منابع سنتی قدرت به تدریج جای خود را به دانایی به عنوان منبع جدید قدرت می دهند، مدیران و فن سالاران به واسطه تخصص خود از مجرای آموزشگاه ها و دانشگاه ها به مناصب خود می رسند. بنابراین مبنای آمریت آنها تخصص علمی است. به طور كلی از نظر ساختاری، تكنوكرات ها، عمله های مالكیت خصوصی اند و تعارض با سرمایه داری ندارند و در صورتی كه دارای فلسفه سیاسی، اجتماعی و سازمان و تشكل باشند، بیشتر می توانند بر روند سیاست و قدرت اعمال نفوذ كرده و یا آن را قبضه نمایند.
3 - سید مرتضی آوینی در سلسله مقالاتی در نشریه جهاد در سال 1364 مطالبی را بیان نموده كه تبیین مناسبی از تكنوكراسی در كشورهای انقلابی می باشد ، وی می گوید: «نظام اقتصاد جهانی سیستم واحدی است حافظ منافع ابرقدرتها و تا كسی از این سیستم واحد اقتصادی اعراض نكند هرگز نمی تواند به طور كلی از سلطه ابر قدرت ها خارج شود. همه رهبران انقلابی جهان، بعد از پیروزی و تشكیل نظام با این واقعیت مواجه شده اند كه باید برای حفظ خویش از بحران های اقتصادی، به ناچار تكنوكرات ها را بر مصدر امور اجرایی بنشانند و فكر نمی كنم كسی در این معنا تردید داشته باشد كه «تكنوكراسی»حافظ منافع ابرقدرت هاست. حاكمیت تكنوكراتها، خواه و ناخواه نظام های انقلابی را به جانبی متضاد با شعارهای اساسی انقلاب، آزادی و استقلال می كشاند. و رفته رفته همان بلائی بر سر نهضت ها می آید كه در الجزایر، سوریه، لیبی، كوبا و.... شاهد آن بوده ایم.»


برگرفته از: هفته نامه صبح صادق شماره 453




طبقه بندی: احزاب سیاسی ایران،
[ شنبه نوزدهم تیرماه سال 1389 ] [ 18:27 ] [ جرعه نور ]
.: Weblog Themes By Iran Skin :.

درباره وبلاگ

درود خدا ر روان پاک رهبر کبیر انقلاب اسلام حضرت امام خمینی ره و سلام برارواح مطهر شهدای اسلام علی الخصوص شهدای هشت سال دفاع مقدس


امسال براى اینكه ما بتوانیم آنچه را كه در این دعاى شریف به ما تعلیم داده شده است و وظیفه‌ ماست، انجام بدهیم، براى اینكه بتوانیم بر طبق اقتضائات كشور و ظرفیت هاى كشور حركت كنیم، احتیاج داریم به اینكه همت خودمان را چند برابر كنیم؛ كار را متراكم‌تر و پرتلاش‌تر كنیم. من امسال را به عنوان سال «همت مضاعف و كار مضاعف» نامگذارى می‌كنم. >> مقام معظم رهبری

فرمود ولی همت خود افزون کن
با کار مضاعف به ره حق خو کن
خواهی که سفید روی شوی نزد خدا
با کوشش خود مکر عدو خنثی کن

ما پیام عید رهبر را چو مصحف میکنیم
مثل دستورالعمل همواره مصرف میکنیم
کوری چشم دشمنان اسلام و قرآن
چشم آقا کار و همت را مضاعف میکنیم

---------------------------------
جرعه نور سعی داشته سایت های مناسب را معرفی نماید.«پیوند به سایت ها به مفهوم تایید محتوای این سایت ها توسط جرعه نور نمی باشد».

آمار سایت
بازدیدهای امروز : نفر
بازدیدهای دیروز : نفر
كل بازدیدها : نفر
بازدید این ماه : نفر
بازدید ماه قبل : نفر
تعداد نویسندگان : عدد
كل مطالب : عدد
آخرین بروز رسانی :

page rank google پیج رانك گوگل این وب

ارتباط با مدیر وبلاگ

با کلیک روی بالن فوق شما میتونید بطور مستقیم با مدیر وبلاگ چت کنید اگر آنلاین بوده باشد
************** ************** *

**************** ****************************